Μόλις ξύπνησα…

Συνέντευξη Αντρέ Σιφρίν (δημοσιεύθηκε στο ΜΟΝΟ)

Posted on: 06/09/2012

Στο περιθώριο της 9ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης συναντήσαμε μια προσωπικότητα του διεθνούς εκδοτικού χώρου, τον Αντρέ Σιφρίν, με την ευκαιρία της επανέκδοσης του βιβλίου του «Εκδόσεις χωρίς Εκδότες», από τις εκδόσεις Αιώρα. Συζητήσαμε για την παγκόσμια εκδοτική πραγματικότητα, για τις δυνατότητες ανάκαμψης της εκδοτικής βιομηχανίας αλλά και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο χώρος του βιβλίου και των media. Αναφερθήκαμε στην ελληνική ιδιαιτερότητα με τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει μια μικρή εκδοτική αγορά όπως η δική μας.

Επιφυλακτικός αλλά αισιόδοξος, ευγενικός και ειλικρινής, απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις μας. Διαβάστε τον.

Οι φωτογραφίες είναι του εξαιρετικού φωτογράφου Δημήτρη Τοπουζίδη.

–          Κύριε Σιφρίν, έχετε ξαναέρθει στην Ελλάδα; Αναγνωρίζετε τα σημάδια της κρίσης στη χώρα;

–          Όχι, ποτέ. Είναι η πρώτη φορά και έτσι δεν μπορώ να συγκρίνω. Αλλά στις λίγες μέρες που είμαι εδώ δεν έχω δει κανένα σημάδι της κρίσης. Άλλωστε κινούμαι από το αεροδρόμιο στο ξενοδοχείο, και τώρα στην Έκθεση Βιβλίου όπου όλα δείχνουν μια χαρά. Δεν έχω ζήσει την ελληνική καθημερινότητα αλλά είμαι χαρούμενος που βρίσκομαι εδώ κι αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον για μένα.

–          Στις ΗΠΑ ζήσατε την κρίση δυο χρόνια πριν αυτή φθάσει στην Ελλάδα. Δεν έχει τελειώσει κι εκεί, αλλά έχουν μειωθεί οι επιπτώσεις της σύμφωνα με όσα μεταφέρονται στην Ελλάδα. Πώς επέδρασε η κρίση αυτή στον Τύπο, στα περιοδικά και στα βιβλιοπωλεία στην Αμερική;

–          Ήταν πάρα πολύ σοβαρή η επίδρασή της. Όλες οι πωλήσεις βιβλίων έπεσαν κατά 40%. Νομίζω ακόμα χειρότερα κι από εδώ καθώς από όσο με έχουν ενημερώσει η πτώση είναι της τάξεως του 30-35%. Και αυτή η πτώση αφορά τη βιβλιοπαραγωγή στο σύνολό της, τόσο στην παραδοσιακή όσο και στην ηλεκτρονική μορφή της.

–          Τι γνωρίζετε για τα ελληνικά ΜΜΕ και τον ελληνικό Τύπο, αλλά και για τη σχέση τους με τους πολιτικούς; Υπάρχει μια αντίστοιχη κατάρρευσή των media κι εδώ. Πιστεύετε πως η πτώση τους οφείλεται στη διαπλοκή ή στην έλευση της ψηφιακής εποχής και του διαδικτύου;

–          Γνωρίζω κάποια πράγματα για τα ελληνικά ΜΜΕ αλλά η πτώση των εφημερίδων και των media διαφέρει από χώρα σε χώρα. Νομίζω πως ο παλιός τρόπος να χρηματίζουν τα media οι πολιτικοί και οι επιχειρηματίες, είναι πλέον παλιομοδίτικος. Αν κοιτάξουμε την περίπτωση της Αγγλίας με τον Μέρντοχ και την κυβέρνηση, δεν ήταν το κύριο θέμα αν θα δώσει χρήματα στην κυβέρνηση. Το θέμα ήταν να δοθεί υποστήριξη μέσω των media με αντάλλαγμα την παροχή αδειών δορυφορικών καναλιών και άλλες τέτοιες ατελείωτες συζητήσεις και έτσι βρίσκονταν σε πλήρη συνεργασία. Με τον ίδιο τρόπο ο Τύπος στην Αμερική πέρασε πολύ καιρό αγκαλιασμένος με την κυβέρνηση, ιδιαίτερα στον πόλεμο του Ιράκ. Αλλά κι αυτό έγινε όταν ο Μπους υποσχέθηκε πως θα αλλάξει τους νόμους για να μπορεί κάποιος να εκδώσει μια εφημερίδα και να έχει ταυτόχρονα έναν τηλεοπτικό σταθμό στην ίδια πόλη. Οπότε όλο αυτό είναι μια συναλλαγή αλλά σε πολύ ανώτερο επίπεδο, χωρίς να χρειαστεί να πάρει ή να δώσει κάποιος χρήματα.

–          Στην Ελλάδα βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή ανάμεσα σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Υπάρχουν πολλοί οι οποίοι υποστηρίζουν πως τους τελευταίους δύο μήνες που εκτυλίσσεται η προεκλογική περίοδος, πολλά περιοδικά και εφημερίδες πήραν διαφημίσεις από κρατικές ή μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, ενώ μέχρι τώρα είχαμε μια πραγματική κατάρρευση της διαφημιστικής δαπάνης. Αυτή η ξαφνική ροή χρήματος θα μπορούσε να επηρεάσει τη στάση του Τύπου και να κάμψει την ανεξαρτησία του; Συμβαίνει το ίδιο και στην Αμερική ή αλλού;

–          Αυτό που περιγράφετε είναι μεν έμμεση ροή χρήματος προς τα media από επιχειρήσεις και πολιτικούς, αλλά νομίζω πως στο εξωτερικό γίνεται πια με ακόμα περισσότερο έμμεσο τρόπο, ώστε να μην είναι εμφανής η συναλλαγή. Στη Γαλλία τα δύο τρίτα του Τύπου ανήκουν στους κατασκευαστές όπλων (π.χ. στην Dasseau) και έχουν έναν μόνο πελάτη: την Πολιτεία. Δεν χρειάζεται καν να βάλουν μια διαφήμιση στα Μέσα που κατέχουν για το νέο τους όπλο ή το νέο τους αεροπλάνο. Κι έτσι ο Σαρκοζί είχε σχεδόν τον πλήρη έλεγχο σε όλες αυτές τις εφημερίδες γιατί αυτός εκπροσωπούσε την δύναμη της κυβέρνησης. Στην Αγγλία βλέπουμε πόσο σημαντική είναι η ανεξαρτησία του Guardian. O Guardian είναι η μόνη εφημερίδα που δεν έχει πίσω της κάποιον επιχειρηματία-ιδιοκτήτη, αλλά ανήκει σε ένα Ίδρυμα. Και έτσι ήταν η μόνη εφημερίδα που μπόρεσε να επιτεθεί στον Μέρντοχ και έφερε στο φως το σκάνδαλο με τις υποκλοπές. Αν δεν υπήρχε ο Guardian πιθανώς δεν θα το μαθαίναμε ποτέ. Έτσι ο καθένας μπορεί να δει πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν ανεξάρτητες εφημερίδες. Αλλά σε άλλες χώρες η συγκάλυψη είναι ακόμα μεγαλύτερη.

–          Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, γνωστές ή άγνωστες στο ευρύ κοινό, όπου έλληνες δημοσιογράφοι στην ουσία διαπράττουν λογοκλοπή. Είτε αυτή είναι αντιγραφή αυτούσιων κειμένων από ιστοσελίδες, είτε μετάφραση ξένων δημοσιευμάτων τα οποία παρουσιάζονται ως δημοσιογραφικό έργο των ντόπιων δημοσιογράφων. Χαρακτηριστική ήταν και η περίπτωση δημοσιογράφου, τής κατά τα άλλα έγκριτης εφημερίδας Καθημερινή, για την οποία δεν υπήρξε κάποια πειστική απάντηση του συντάκτη της στις κατηγορίες που ήρθαν στο φως σε blogs για εμφανή λογοκλοπή[1]. Τι θα μπορούσε να γίνει για να σταματήσουν αυτά τα φαινόμενα και να σταματήσει η μείωση του κύρους του Τύπου και η πτώση του;

–          Θα μπορούσε πολύ απλά να δημιουργηθεί στο διαδίκτυο ένα Παρατηρητήριο Τύπου από κάποιον ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό οργανισμό. Και όποτε συμβαίνουν ανάλογα φαινόμενα να αναρτούνται κατευθείαν στην ιστοσελίδα του και να ενημερώνουν τον κόσμο, ώστε να μην μπορεί κάποιος να διαπράξει λογοκλοπή πιστεύοντας πως δεν θα τον εντοπίσουν. Θα μπορούσαν να το κάνουν ακόμα και φοιτητές δημοσιογραφίας στα πλαίσια ενός ερευνητικού προγράμματος ή της πρακτικής τους. Δεν νομίζω ότι είναι τόσο δύσκολο να φτιαχτεί κάτι τέτοιο. Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει γιατί δεν υπάρχουν τέτοια φαινόμενα σε παναμερικανική κλίμακα. Στη Γαλλία υπάρχει μια ιστοσελίδα που αναρτά καθημερινά τα σημαντικότερα και καλύτερα άρθρα που εμφανίζονται στον Τύπο και έτσι δεν μπορεί κάποιος εύκολα να λογοκλέψει. Κατά κάποιον τρόπο η δομή του διαδικτύου λειτουργεί σαν μια αστυνομία και δεν είναι εύκολο κάποιος να το κάνει. Αλλά ακόμα κι αυτή η μορφή που μου αναφέρεις είναι παλιομοδίτικη και δεν συνηθίζεται πια στην Αμερική ή στον μεγάλο ευρωπαϊκό Τύπο. Ακόμα και η διαφθορά συνολικά στην Ελλάδα μοιάζει να είναι παλιομοδίτικη, ενώ στις υπόλοιπες χώρες έχει περάσει στο επόμενο στάδιο.

–          Το διαδίκτυο έχει οδηγήσει στην πτώση της κυκλοφορίας των εφημερίδων ή πιστεύετε ότι θα βοηθήσει την δημοσιογραφία και τον Τύπο να ξαναγεννηθεί;

–          Το διαδίκτυο δεν θα βοηθήσει την δημοσιογραφία αν δεν υποχρεωθεί να το κάνει. Έχω προτείνει και στο βιβλίο μου ότι θα έπρεπε να καθιερωθεί ένας φόρος στις διαφημίσεις στο διαδίκτυο ο οποίος να διανέμεται στις εφημερίδες για να μπορούν να επιβιώσουν μιας και μεγάλο μέρος του υλικού τους διανέμεται δωρεάν στις ιστοσελίδες.

–          Και αυτό το ποσό θα έπρεπε να διανέμεται ισόποσα σε όλες τις εφημερίδες; Ακόμα και σε αυτές που πωλούν λίγες εκατοντάδες αντίτυπα;

–          Εξαρτάται. Θα μπορούσε να διανέμεται μόνο σε έντυπα που είναι μη κερδοσκοπικά ή με άλλες μορφές ιδιοκτησίας που να διατηρούν την ανεξαρτησία τους. Δεν υπάρχει ακόμα αρκετή συζήτηση περί του θέματος για να έχουμε πιο λεπτομερείς προτάσεις, αλλά γνωρίζουμε πως η Google δεν πληρώνει καθόλου φόρους στην Ευρώπη. Δύο δισεκατομμύρια κέρδος είχε τον προηγούμενο χρόνο χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ φόρο γιατί εδρεύει στην Ιρλανδία. Πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος για μια δίκαιη φορολόγηση. Στην Ελλάδα ίσως είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα, αλλά το ίδιο συμβαίνει τελικά και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

–          Στην Ελλάδα υπάρχει και άλλο ένα παράδοξο. Τα τυπωμένα βιβλία πωλούνται με φόρο 6,5% αλλά τα e-books με 23%.

–          Αυτό δεν είναι λογικό αλλά προς το παρόν νομίζω ότι στην Ελλάδα δεν πωλούνται και πολλά e-books άρα δεν επηρεάζει τόσο την αγορά. Μπορεί να μην βοηθά στην πώληση των e-books αλλά ένας ακόμα λόγος που οι πωλήσεις των «χάρτινων» βιβλίων είναι πιο μεγάλες είναι και η ενιαία τιμή του βιβλίου που έχετε στην Ελλάδα, όπως και στη Γαλλία και στη Γερμανία – κι εκεί οι πωλήσεις των e-books είναι χαμηλές.

–          Θεωρείτε ότι είναι χρήσιμη η ενιαία τιμή του βιβλίου; Βοηθά τα μικρά βιβλιοπωλεία;

–          Σαφώς. Σε άλλη περίπτωση θα είχαν εξαφανιστεί. Αρκεί να δείτε τι συμβαίνει στην Αμερική όπου δεν υπάρχει ενιαία τιμή. Όταν ήμουν μικρός δούλευα σε ένα βιβλιοπωλείο στην Νέα Υόρκη, όπου υπήρχαν πάνω από 300 βιβλιοπωλεία και σήμερα είναι λιγότερα από 30! Και τα περισσότερα από αυτά ανήκουν πλέον σε αλυσίδες μεγάλων βιβλιοπωλείων. Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχουν οι εκπτωτικές αλυσίδες. Όμως πρόσφατα υπήρχε ένα άρθρο από έναν Άγγλο που ξεκίνησε την αλυσίδα βιβλιοπωλείων Waterstone’s, ο οποίος έλεγε πως αν η Amazon συνεχίσει έτσι δεν θα υπάρχουν σε λίγο βιβλιοπωλεία στην Αγγλία – κάτι που έχει δηλώσει και η Amazon πως θέλει να κάνει και είναι ένα σοβαρό πρόβλημα.

–          Πιστεύετε πως υπάρχει κάποια πιθανότητα να αυξηθούν τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία ή τελικά πλησιάζουμε στο τέλος τους;

–          Νομίζω πως όλα εξαρτώνται από τον νόμο. Αν μπει μέσω νόμου ένας φραγμός στις εκπτώσεις που κάνει η Amazon θα ήταν μια τεράστια βοήθεια στα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία. Αν υπήρχε ένας νόμος για την ενιαία τιμή στα νέα βιβλία κι αυτό θα βοηθούσε. Στη Γαλλία τα βιβλιοπωλεία αυτά υπάρχουν ακόμα κι αν το κέρδος τους είναι μικρότερο από 1% τον χρόνο. Αλλά τουλάχιστον μπορούν να συνεχίσουν να υπάρχουν. Υπάρχουν τρόποι για να βοηθηθούν τα μικρά βιβλιοπωλεία. Σε κάποια μέρη η Πολιτεία δίνει 50.000 ευρώ για να φτιάξει κάποιος ένα βιβλιοπωλείο. Υπάρχει ένα πρόγραμμα που όσοι συνταξιοδοτούνται μπορούν να βρουν έναν νέο άνθρωπο για να αναλάβει το βιβλιοπωλείο τους και λαμβάνουν βοήθεια από την Πολιτεία. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να επιβιώσουν τα βιβλιοπωλεία και επακόλουθα να επιβιώσουν τα καλά βιβλία και οι σοβαροί εκδοτικοί οίκοι.

–          Είστε τόσο σίγουρος ότι αν επικρατήσει η Amazon ή άλλα ψηφιακά βιβλιοπωλεία θα σταματήσει η διακίνηση των ιδεών και η διάδοση αξιόλογων βιβλίων;

–          Ναι, γιατί στην Amazon πωλούν κυρίως τα βιβλία που όλοι γνωρίζουν, πωλούν τα best sellers ή αυτά που διαφημίζονται πιο πολύ. Και ο πιο σημαντικός ρόλος ενός παραδοσιακού βιβλιοπωλείου δεν είναι να βρεις το βιβλίο που θες να αγοράσεις αλλά να μπορείς να ανακαλύψεις ένα βιβλίο που δεν ήξερες ότι θες να αγοράσεις. Να σκαλίζεις τα ράφια με τα υπόλοιπα βιβλία. Στην Amazon είναι όλα πολύ συγκεντρωμένα σε λίγους πόλους βιβλίων και αυτό είναι όλο το θέμα. Αυτό ήδη το ακολουθούν και οι μεγάλοι εκδότες και εκδίδουν μόνο τα ενδεχόμενα best sellers. Η Amazon θέλει να πουλά μόνο τα best sellers, τα σούπερ μάρκετ θέλουν να πωλούν μόνο τα best sellers και όλα τα πραγματικά ενδιαφέροντα βιβλία δεν πρόκειται να γίνουν best sellers.

–          Από την άλλη μεριά στο διαδίκτυο μπορεί οποιοσδήποτε να εκδώσει το βιβλίο του και να το προωθήσει χωρίς μεγάλα έξοδα. Δεν θα μπορούσε κάποιος να το αγοράσει από την Amazon;

–          Ναι, αλλά είναι τόσα πολλά τα βιβλία, κάποια εκατομμύρια, που είναι σχεδόν αδύνατο να βρει κάποιος ένα συγκεκριμένο βιβλίο από τον χαμό και μόνο αν ήδη σε ξέρουν θα σε αναζητήσουν. Είναι πραγματικά χιλιάδες οι άνθρωποι που ανεβάζουν τα βιβλία τους στις ιστοσελίδες τους και ελπίζουν ότι κάποιος θα μπει και θα το δει. Αλλά αυτό απλώς δεν συμβαίνει.

–          Στο βιβλίο σας προτείνετε να κρατήσουμε την ύπαρξη πολλών μικρών ανεξάρτητων εκδοτικών οίκων, κατά προτίμηση μη κερδοσκοπικών. Αλλά στην Αμερική όπου υπάρχουν πολλά εκατομμύρια ανθρώπων και μια μεγάλη παγκόσμια αγορά που διαβάζει στα αγγλικά αυτό ίσως φαίνεται δυνατό. Στην Ελλάδα ή άλλες μικρές χώρες που το αναγνωστικό κοινό είναι περιορισμένο, θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα τέτοιο μοντέλο;

–          Τα νούμερα των πωλήσεων στην Αμερική και στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες είναι περίπου τα ίδια για τα καλά βιβλία. Στην Ελλάδα μπορεί να υπάρχει το πρόβλημα που μου αναφέρεις αλλά σκέψου πως υπάρχουν άλλες χώρες παρομοίου μεγέθους όπως η Ολλανδία που αντιμετωπίζουν ένα διαφορετικό πρόβλημα. Οι ολλανδοί εκδότες δυσκολεύονται να πουλήσουν ένα μεταφρασμένο βιβλίο στα ολλανδικά γιατί οι περισσότεροι Ολλανδοί διαβάζουν το πρωτότυπο στα αγγλικά! Κάθε χώρα μπορεί να έχει ένα πρόβλημα που η άλλη δεν έχει. Και ενώ οι ΗΠΑ θα μπορούσαμε να πούμε πως δεν έχουν ένα τέτοιο πρόβλημα, γιατί απευθύνονται σε μια παγκόσμια αγορά, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα πως δεν υπάρχουν βιβλιοπωλεία και έτσι δεν μπορούν να διαδώσουν τα αξιόλογα βιβλία τους. Υπάρχει περίπτωση να μεταφράσουμε ένα βιβλίο που έχει πάρει βραβείο Νόμπελ και να πουλήσει μόνο μερικές εκατοντάδες αντίτυπα. Γι’ αυτό λέω πως ο πληθυσμός μιας χώρας δεν είναι απαραίτητα ο καθοριστικός παράγοντας.

–          Με όσα έχουμε πει ως τώρα έχω την αίσθηση πως είστε αρνητικός απέναντι στα e-books.

–          Χμ, εξαρτάται. Η αλήθεια είναι πως βγάζουμε αρκετά χρήματα από τα e-books. Πέρσι βγάλαμε πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια κέρδος. Αλλά μόνο από δύο συγγραφείς. Οι υπόλοιποι δεν πούλησαν τίποτα σε e-books. Άρα τα e-books είναι μια χαρά για συγγραφείς που είναι πασίγνωστοι και δημοφιλείς και ο κόσμος τα αγοράζει και εμείς κερδίζουμε. Αλλά για τα υπόλοιπα βιβλία, δεν βοηθούν. Ξέρεις, κάθε φορά που προκύπτει μια νέα τεχνολογία, οι πάντες νομίζουν πως θα λύσει όλα τα προβλήματα. Και ποτέ δεν το κάνει. Όταν πρωτοανακαλύψαμε το ραδιόφωνο και την τηλεόραση λέγαμε πως τώρα θα έχουμε τη δυνατότητα να ακούσουμε και να δούμε τα καλύτερα τραγούδια και τις καλύτερες ταινίες και τα κονσέρτα. Αλλά δες πώς έχει καταντήσει η τηλεόραση. Βρίσκεται παντού στο χαμηλότερο επίπεδο γιατί ελέγχεται από ανθρώπους που θέλουν να κερδίσουν όσο περισσότερα χρήματα μπορούν όσο γρηγορότερα γίνεται.

–          Στη μουσική βιομηχανία η έλευση του mp3, με την ταυτόχρονη ύπαρξη του downloading, μείωσε δραστικά τις πωλήσεις των CDs. Πιστεύετε ότι με την πειρατεία στα e-books θα έχουμε κάτι ανάλογο και στον χώρο των βιβλίων;

–          Η μουσική βιομηχανία είναι μια εξαίρεση γιατί ο κόσμος ξέρει ήδη τι θέλει να ακούσει και του αρέσει να πειραματίζεται με νέα μουσική. Μπορεί να μην αγοράζει τα πάντα, αλλά από την άλλη μεριά είναι και φανταστικό να μπορεί κάποιος να βρει ό,τι θέλει δωρεάν. Στο ΜΙΤ ανήρτησαν πολλά δεδομένα που μπορεί να τα βρει ο οποιοσδήποτε από την Αμερική ως την Αφρική και αυτό είναι πολύ καλό. Και οποιοσδήποτε θα συμφωνούσε πως όλη η έρευνα που πληρώνεται από το κράτος στα πανεπιστήμια θα έπρεπε να είναι διαθέσιμη προς όλον τον κόσμο δωρεάν.

–          Όμως πώς θα μπορούσαν να επιβιώσουν οι εκδοτικοί οίκοι αν κυκλοφορούν όλα τα βιβλία τους δωρεάν;

–          Πιστεύω ότι δεν θα πρέπει να γίνει αυτό κατευθείαν με την έκδοση. Θα ήταν χρήσιμο να απελευθερώνονταν τα βιβλία ίσως μετά από δύο-τρία χρόνια ώστε και οι εκδοτικοί να επιβιώσουν και η γνώση να είναι διαθέσιμη σε βάθος χρόνου. Επίσης υπάρχει και η λαθεμένη εντύπωση του κόσμου πως ό,τι βλέπει στην τηλεόραση ή διαβάζει στην εφημερίδα και στο ίντερνετ είναι τσάμπα. Αλλά όμως υπάρχει η διαφήμιση εκεί την οποία πληρώνουμε όλοι εμμέσως. Οι εταιρίες που παράγουν το παραμικρό καταναλωτικό προϊόν έχουν συμπεριλάβει στην τελική τιμή του και τον προϋπολογισμό που έχουν για έξοδα διαφήμισης στα Μέσα που εμείς θεωρούμε δωρεάν. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση των εκδόσεων όπως οι δημόσιοι πόροι. Στην Νορβηγία για παράδειγμα, κάθε εφημερίδα λαμβάνει μια επιχορήγηση από το κράτος όπως και οι εκδοτικοί οίκοι.

–          Ναι, αλλά αν κάθε ΜΜΕ ή εκδοτικός λαμβάνει επιχορήγηση από την κυβέρνηση δεν υπάρχει κίνδυνος να χάσει την ανεξαρτησία της;

–          Πάντα υπάρχει αυτός ο κίνδυνος αλλά είναι θέμα κουλτούρας. Αυτό συμβαίνει στην Νορβηγία από το 1913 όπου εθνικοποίησαν τις αίθουσες προβολής όπου ο κόσμος μπορούσε να διαλέξει τις ταινίες που ήθελε να δει και όχι μόνο τις χολιγουντιανές παραγωγές. Ένας άλλος τρόπος που βοηθά η νορβηγική Πολιτεία τους εκδότες είναι πως αγοράζει βιβλία για τις κρατικές βιβλιοθήκες σε όλη τη χώρα. Και αγοράζει αρκετά ώστε να μπορούν να επιβιώσουν οι εκδότες. Άρα υπάρχουν τρόποι για να ανακατευθύνεις τα διαθέσιμα χρήματα και να επιβιώσουν οι ανεξάρτητοι εκδότες, άρα και τα βιβλία. Στη Γαλλία οι σχολικές βιβλιοθήκες μπορούν να αγοράσουν από μικρά βιβλιοπωλεία, πράγμα που δεν είναι επιλογή του κράτους (άρα δεν υπάρχει πελατειακή σχέση) αλλά του κάθε υπεύθυνου της βιβλιοθήκης του σχολείου.

–          Συμβαίνει και στην Ελλάδα αυτό, αλλά οι βιβλιοθήκες ή και τα πανεπιστήμια αγοράζουν σχεδόν πάντα βιβλία από συγκεκριμένους εκδότες (συνήθως τους μεγάλους), οπότε πάλι τα χρήματα δεν πάνε προς τους ανεξάρτητους εκδότες, πράγμα που συμβαίνει και με τις κρατικές επιδοτήσεις για τον πολιτισμό.

–          Εδώ μιλάς πάλι για διαφθορά όμως, μικρή ή μεγάλη. Αλλά κάθε ιδέα απειλείται από τη διαφθορά έτσι κι αλλιώς. Το θέμα είναι να αντιμετωπίζεται η διαφθορά, αλλά τις καλές ιδέες πρέπει να τις προωθούμε. Και η διαφθορά μπορεί να μην είναι στο επίπεδο που υπάρχει στην Ελλάδα, αλλά μπορεί να είναι συστημική.

Αντρέ Σιφρίν - Εκδόσεις χωρίς εκδότες (Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αιώρα)

Αντρέ Σιφρίν – Εκδόσεις χωρίς εκδότες (Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αιώρα)

–          Στο βιβλίο σας διάβασα πως πολλά περιοδικά από ένα σημείο και μετά άρχισαν να κάνουν αφιερώματα σε συγκεκριμένα θέματα ώστε να παίρνουν διαφημίσεις με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η ύλη τους και η ανεξαρτησία τους.

–          Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα. Για παράδειγμα οι Los Angeles Times έπρεπε σε κάθε τμήμα τους (πολιτικό, οικονομικό, πολιτιστικό) να βγάζουν κέρδη. Έτσι όταν είδαν ότι σε κάποια τμήματά τους έπαιρναν αρκετή διαφήμιση, στράφηκαν προς εκείνη την κατεύθυνση και τελικά η εφημερίδα σταμάτησε να είναι πολυδιάστατη. Όμως τώρα που η διαφήμιση έχει πέσει γενικώς πλέον δεν είναι αυτό το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι πως ο κόσμος έχει στραφεί στην ενημέρωση από το ίντερνετ. Αυτός είναι και ο λόγος που προτείνω την φορολόγηση της διαφήμισης στο ίντερνετ. Στη Γαλλία φορολογείται η διαφήμιση στην τηλεόραση και αυτό είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να το αποφύγει και δεν μπορεί να πάει τις διαφημίσεις του σε άλλη χώρα. Όμως στο ίντερνετ δεν συμβαίνει αυτό γιατί πολύ απλά ο διαφημιζόμενος παίρνει τις διαφημίσεις του από τη μια χώρα και τις πηγαίνει εκεί όπου δεν φορολογείται.

–          Είστε αισιόδοξος πως τελικά θα μπορέσουν οι ανεξάρτητες εκδοτικές προσπάθειες θα επιβιώσουν αν ακολουθήσουν το μη κερδοσκοπικό μοντέλο;

–          Ένα από τα βασικά σημεία που τονίζω στο βιβλίο μου είναι πως οι εκδόσεις είναι επιχειρήσεις που συνήθως έχουν ένα 3% κέρδος τον χρόνο ενώ διάφορες άλλες φθάνουν μέχρι και 20%. Όταν κάποιος αγοράζει μια εκδοτική επιχείρηση για να κερδίσει 20%, τότε αρχίζουν τα προβλήματα καθώς δεν μιλάμε για ένα καταναλωτικό προϊόν που έχει άμεση κατανάλωση. Τα βιβλία μπορεί να χρειαστούν χρόνο για να αποδώσουν. Οι μεγάλοι εκδότες λοιπόν αυτοπεριορίζονται στα best sellers γιατί δεν μπορεί αλλιώς να έχουν τόσο μεγάλα κέρδη. Γι’ αυτό κι εμείς ξεκινήσαμε μη κερδοσκοπικά, φτάνοντας μερικές φορές και σε 0% κέρδος, αλλά βγάζοντας καλά βιβλία και πληρώνοντας όλους όσους εργάζονται στην εταιρία, και έχοντας τη δυνατότητα να βγάζουμε όσα βιβλία θεωρούμε καλά χωρίς να κυνηγάμε απαραίτητα το κέρδος, δεν παθιαζόμαστε για να δώσουμε μερίσματα στους μετόχους. Από τα 1000 βιβλία που έχουμε εκδώσει στα 20 χρόνια της λειτουργίας μας, τα 990 δεν θα γίνονταν αποδεκτά από έναν εμπορικό εκδοτικό οίκο γιατί δεν θα τους φαίνονταν πωλήσιμα. Κι όμως, κάποια από αυτά, σε βάθος χρόνου πούλησαν ένα εκατομμύριο αντίτυπα!

–          Τελικά συνολικά τα πράγματα θα πάνε καλύτερα ή χειρότερα στο μέλλον;

–          Νομίζω πως ο κόσμος πρέπει να αποφασίσει τι θέλει. Είναι ενδιαφέρον πως στις περισσότερες χώρες οι μικροί ανεξάρτητοι εκδοτικοί οίκοι ξεκινούν από νέους ανθρώπους, όπως και το δικό σας περιοδικό. Είναι άνθρωποι που κάποτε εργάζονταν σε μεγάλους εκδοτικούς οίκους και αποφάσισαν ότι δεν είναι αυτός ο τρόπος με τον οποίο θέλουν να ξοδέψουν τη ζωή τους. Και είναι πολύ καλό που υπάρχει μια νέα γενιά που επανατοποθετεί τις αξίες. Αλλά τα περισσότερα εξαρτώνται από πολιτικές αποφάσεις, όπως πχ η ενιαία τιμή που αναφερθήκαμε παραπάνω. Όλα είναι πιθανά. Το θέμα είναι τι θέλεις να κάνεις τελικά σαν άτομο ή σαν κοινωνία.

–          Σας ευχαριστούμε πολύ για την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ακούστε τη σημερινή εκπομπή «Μόλις ξύπνησα» 3/2/2012 – Μία ώρα με muzine μουσικές επιλογές και σχόλια της επικαιρότητας

Γράψτε το mail σας για να σας έρχεται ειδοποίηση όταν υπάρχει νέο post.

Μαζί με 2.598 ακόμα followers

Μας επισκέφθηκαν

  • 147,304 μέχρι σήμερα

Επισκεφθείτε τις εκδόσεις Χαραμάδα

Ακουλουθήστε μας στο twitter

Muzine

  • RT @adiasistos: Σπάει καμία τζαμαρία κι άμα δεν στεναχωρηθείς έντονα είσαι απάνθρωπο τέρας. Βρίζουν θύμα επίθεσης με βιτριόλι κι είναι απλά… 5 months ago
  • RT @papagalizw: Αν η Κούνεβα είχε πάρει 340.000 από το αφεντικό της για να σκάσει δεν θα υπήρχε πρόβλημα για τους σημερινούς κατηγόρους της 5 months ago
  • RT @risinggalaxy: Ελλάδα σημαίνει να ασχολούμαστε με τα λεφτά της Κούνεβα από δωρεές αλλά όχι με το που βρήκε ο Μιχαλολιάκος 400.000 ευρώ κ… 5 months ago
  • Απλά, οι μισοί δεξιοί και φιλελέδες δεν θα 'χαν κανένα πρόβλημα να βιτριόλιαζαν το παιδί τους αν έβαζαν 300 χιλιάρικα στην πάντα #emetos 5 months ago
  • Ευτυχώς που υπάρχει και η @naftemporikigr και δεν έχουμε μονόπλευρη ενημέρωση #not #mitsotakeiko #mas_vlepoun https://t.co/fP69dFgMMe 6 months ago
Αρέσει σε %d bloggers: